آسپیراسیون جسم خارجی یکی از علل مهم مرگ و میر در کودکان زیر 5 سال به شمار رفته و یکی از موارد اورژانس پزشکی است. در بزرگسالان نادر و معمولا با تاخیر تشخیص داده می شود. اکثر بیماران به علت سرفه و خلط و تنگی نفس مزمن مراجعه می نمایند. سابقه حالت خفگی ناگهانی در تعداد کمی از موارد دیده می شود. اساس تشخیص آسپیراسیون جسم خارجی بر پایه ظن بالینی بالا و گرفتن شرح حال و انجام معاینه فیزیکی دقیق است. مهمترین یافته در گرافی سینه پر هوایی یکطرفه در گرافی دمی و به دام افتادن هوا در گرافی بازدمی است. گرافی سینه نرمال رد کننده این تشخص نیست. در مواردی که مشکوک به این تشخیص بوده ولی گرافی سینه نرمال است بایستی از روش های تصویربرداری تکمیلی استفاده نمود. هر چند برونکوسکوپی ری ژید بهترین روش تشخیص و درمان این عارضه بوده ولی در موارد زیادی می توان از برونکوسکوپی فیبراپتیک نیز در این جهت استفاده کرد.

مقدمه: کلابینگ یک اصطلاح توصیفی بالینی است که به تورم بافت نرم قسمت انتهایی فالانکس انگشت همراه با از دست دادن زاویه نرمال بین صفحه ناخن و بستر آن اشاره دارد. این علامت فیزیکی با بیماری های زمینه ای مختلف ازجمله بیماری های ریوی، قلبی و عروقی، نئوپلاستیک، عفونی، کبدی و صفراوی، گوارشی، مدیاستینال و اندوکرین همراهی دارد. کلابینگ انگشت ممکن است بدون وجود بیماری زمینه ای به عنوان یک حالت ایدیو پاتیک اتفاق بیفتد.معرفی بیمار: در گزارش حاضر، پسر هفت ساله ای را که به علت آسپیراسیون جسم خارجی به کلنیک ارجاع شده بود معرفی می گردد که از 8 ماه قبل دچار دیسپنه شده بود. رشد و نمو بیمار طبیعی بود و هیچ گونه تاریخچه ای از بیماری قبلی نداشت. در معاینه فیزیکی بیمار ویزینگ و کلابینگ انگشتان را داشت و سایر ارگان ها طبیعی بود. در ضمن نامبرده تاریخچه درمان بیماری آسم و پنومونی را از مدت ها قبل می داد. در برنکوسکوپی انجام شده برای بیمار جسم خارجی دیده شد و در نهایت خارج گردید.نتیجه گیری: این بیمار یک مورد نادر کلابینگ به دلیل آسپیراسیون جسم خارجی بود. مشاهده کلابینگ می تواند ما را به سوی بیماری های ارگانیک منحرف کند. اما به هر حال آسپیراسون جسم خارجی می تواند موجب کلابینگ شود.

بلع جسم خارجی معمولا به صورت عمدی و تصادفی دیده می شود که غالبا بدون ایجاد عارضه از دستگاه گوارشی دفع می شود. تعداد کمی از آنها نیز می توانند باعث آسیب دستگاه گوارشی شوند. بیمار آقای 30 ساله ای است با سابقه مشکلات روانپزشکی که تعداد زیادی میخ و پیچ و پلاک بلعیده بود و پس از سه روز بدون هیچگونه علایم گوارشی و تنها با شکایت درد شکم مراجعه کرده بود. پس از اقدامات اولیه درمانی تحت لاپاراتومی قرار گرفته و تمامی اجسام خارجی خارج گردید.

آسپیراسیون اجسام خارجی راه هوایی در کودکان زیر 15 سال رخ میدهد و بیشترین میزان بروز مربوط به گروه سنی 1 تا 3 سال است. با استفاده از روش بیهوشی عمومی یا روش آرام بخشی می توان جسم خارجی را در اتاق عمل خارج کرد. بیماری که معرفی می شود کودک 4 ساله ای بود که طی عمل تانسیلکتومی و آدنوییدکتومی سوزن بخیه شکسته شد و در ناحیه پارافارنژیال قرار گرفت. در رادیوگرافی انجام شده سوزن در این ناحیه قابل مشاهده بود. با استفاده از روش بیهوشی عمومی و توسط فلوروسکوپی پس از 4.5 ساعت سوزن شکسته شده از ناحیه پارافارنژیال خارج گردید.

اجسام خارجی در مثانه شایع و به فراوانی گزارش شده اند. تقریبا هر چیزی که در محیط زندگی انسان وجود دارد به عنوان جسم خارجی در مثانه دیده شده است. بیمار گزارش شده مردی متاهل و 28 ساله می باشد که با علائم تحریکی ادرار مراجعه نمود. با گرفتن شرح حال و بررسی رادیولوژی وجود یک جسم خارجی در مثانه وی تایید شد. در این مقاله وجود این جسم خارجی نادر در مثانه که کارپول حاوی لیدوکائین می باشد و تا حد اطلاع محققین برای اولین بار گزارش شده، همراه با بررسی مقالات مورد بحث قرار گرفته است.

جسم خارجی راه هوایی یک مشکل شایع در شیرخواران و کودکان است اغلب اجسام خارجی به دلیل شکل و اندازه شان از حنجره و نای عبور کرده و در برونش قرار می گیرند. اگر اندازه بزرگ تر بوده و در حنجره گیر کند انسداد کامل که اورژانس راه هوایی است ایجاد می کنند. اجسام نامنظم یا اجسامی که به صورت ساژیتال در حنجره قرار می گیرند انسداد کامل نمی دهند و هوا از اطرافشان عبور می کند ولی ادم ثانویه می تواند انسداد کامل ایجاد کند. این موارد با علایم انسدادی و خشونت صدا مراجعه می کنند که آن می تواند کروپ را تقلید و منجر به تاخیر در تشخیص و عوارض شود. در این گزارش یک شیرخوار 15 ماهه با خشونت صدا معرفی می شود که با تشخیص کروپ بستری شده و بهبودی نداشت و در لارنگوسکوپی، جسم خارجی روی طناب صوتی راست، با فورسپس برداشته شد.

زمینه و اهداف: آسپیراسیون جسم خارجی یکی از فوریت های مهم درشاخه تخصصی گوش و حلق و بینی است که می تواند تهدید کننده زندگی باشد. تشخیص بموقع و درمان مناسب سبب جلوگیری از بروز عوارض ومرگ می شود. اجسام خارجی راه هوایی می توانند علایم بیماریهای دیگری مانند آسم و پنومونی را تقلید کنند.روش بررسی: مطالعه روی هزار مورد آسپیراسیون جسم خارجی در بخش گوش و حلق و بینی بیمــارستـان کـودکان تبـریز صورت گرفت و بیماران از نظر سن، جنس ، یافته های بالینی و رادیوگرافیک، نوع و محل جسم خارجی، مدت زمان ماندن جسم خارجی ، نحوه ارجاع ، فاصله زمانی بین آسپیراسیون و بستری، و موارد منفی برونکوسکوپی بررسی شدند .یافته ها: آسپیراسیون جسم خارجی در پسرها 1.7 برابر شایع تر از دخترها بود. شایع ترین گروه سنی 2-1 سال و شایع ترین علامت بالینی سرفه بود. در24.6% موارد در برونکوسکوپی یافته ای وجود نداشت. عکس سینه در 54.2% موارد طبیعی و شایع ترین یافته رادیوگرافیک آمفیزم انسدادی بود. شایع ترین محل برونش راست (%44.2) و شایع ترین نوع جسم خارجی اجسام نباتی (%82.5)  بود. بیشترین موارد ارجاع توسط والدین و بیشترین مراجعات بین یک تا پنج روز اول بعد از آسپیراسیون بود (%29.7).نتیجه گیری: تاخیر در تشخیص و عدم درمان بموقع سبب بروز عوارض می شود. فقدان علایم بالینی و رادیوگرافیک نمی تواند آسپیراسیون جسم خارجی را رد کند. در هر بیمار مشکوک به آسپیراسیون جسم خارجی، برونکوسکوپی جهت تشخیص قطعی ضرورت دارد. آموزش والدین در پیشگیری از آسپیراسیون مهم است .

سابقه و هدف وجود جسم خارجی در مثانه از موارد نادر است که معمولا قرارگیری آن توسط خود فرد و یا باقی ماندن قسمتی از سوند و مهاجرت لوازم پزشکی از ارگان های مجاور و یا در اثر زخمی نافذ می باشد. در اینجا یک مورد قرارگیری مداد داخل مثانه یک خانم با عقب افتادگی ذهنی گزارش می گردد. گزارش مورد: بیمار دختر خانم 34 ساله ای است که با علائم درد مبهم شکم و زیرشکم که به متخصص زنان مراجعه کرده و در سونوگرافی انجام شده جسم خارجی در مثانه گزارش گردید. سپس به متخصص ارولوژی ارجاع شد. در گرافی انجام شده نکته ای مشاهده نشد. جهت تایید و تشخیص ماهیت و شکل جسم خارجی احتمالی و همچنین طرز قرار گیری آن سی تی اسکن اسپیرال شکم و لگن انجام شد، که جسم مشکوک به طول 71 میلی متر مشاهده شد. سپس بیمار مورد سیستوسکوپی قرار گرفته و در نهایت با مشاهده جسم مذکور (که مداد بوده) بوسیله سنگ شکن مکانیکال نوک مداد شکسته شده و از طریق سوراخ ایجاد شده در نوک مداد، با گرسپر گرفته و بشکل طولی خارج و با آنتی بیوتیک خوراکی مرخص گردید. در پیگیری انجام شده علائم رفع و بیمار شکایتی نداشت. نتیجه گیری با توجه به مورد گزارش شده، لازم است در افراد با عقب ماندگی ذهنی، در صورت وجود درد در ناحیه شکم و لگن و یا علائم ادراری (حتی غیر اختصاصی)، از نظر وجود جسم خارجی در مثانه و لگن مورد بررسی قرار گیرند.

آسپیراسیون جسم خارجی مشکلی جهانی است و یکی از علل مهم مرگ و میر در دوران کودکی به ویژه اطفال کوچکتر از 5 سال به شمار می رود. از آنجا که یافته های بالینی و عوارض ناشی از آسپیراسیون جسم خارجی به ماهیت جسم خارجی، محل، سایز و میزان انسداد ناشی از جسم خارجی بستگی داشته و در استان سیستان و بلوچستان نیز به نظر می رسد که نوع جسم خارجی آسپیره شده در طی 5 سال اخیر در حال تغییر می باشد. این مطالعه به منظور مقایسه نوع جسم خارجی آسپیره شده و علایم ناشی از آن در 5 سال اخیر (1376-80) و 5 سال گذشته  (1371-75) صورت گرفت. کلیه پرونده های مربوط به برونکوسکوپی، برونکوسکوپی همراه با ازوفاگوسکوپی مورد بررسی قرار گرفت و پرونده های ناقص از مطالعه حذف شدند. 50 پرونده مربوط به سالهای 1371-75 و 69 پرونده مربوط به سالهای 1376-80 مورد بررسی و جهت آزمونهای آماری نیز از آزمون کای اسکوئر استفاده گردید. یافته ها نشان داد که شایعترین جسم خارجی آسپیره شده در سالهای 1371-75 تخمه هندوانه و در سالهای 1376-80 سوپاری بوده است. سوپاری ماده ای گیاهی است که با افزودن مواد معطر مختلف به آن دارای طعم و مزه مختلف و متنوعی گشته و بدین جهت معمولا مورد توجه کودکان می باشد. همچنین در سالهای 1371-75 آسپیراسیون در افراد زیر 2 سال شایعتر بوده در حالیکه در 5 سال اخیر سن مراجعه افزایش یافته و در سنین 6-12 سال شایع تر بوده است. آسپیراسیون در هر دو دوره در پسرها شایعتر بود. محل قرارگیری جسم خارجی در 5 سال اخیر در هر دو ریه راست و چپ یکسان بوده در حالیکه در 5 سال اول در ریه راست بوده است. علامت هنگام مراجعه در هر دو دوره زمانی دیسترس و سرفه بوده است. با توجه به یافته های فوق می توان گفت که نوع جسم خارجی آسپیره شده و سن مراجعه و محل قرارگیری آن در 5 سال اخیر تفاوت داشته است و آسپیراسیون سوپاری افزایش یافته است.